Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
या वै विद्या: साधयन्तीह कर्म तासां फलं विद्यते नेतरासाम् । तत्रेह वै दृष्टफलं तु कर्म पीत्वोदकं शाम्यति तृष्णयाडडर्त:,जो विद्याएँ कर्मका सम्पादन करती हैं, उन्हींका फल दृष्टिगोचर होता है, दूसरी विद्याओंका नहीं। विद्या तथा कर्ममें भी कर्मका ही फल यहाँ प्रत्यक्ष दिखायी देता है। प्याससे पीड़ित मनुष्य जल पीकर ही शान्त होता है (उसे जानकर नहीं; अतः गृहस्थाश्रममें रहकर सत्कर्म करना ही श्रेष्ठ है)
yā vai vidyāḥ sādhayantīha karma tāsāṃ phalaṃ vidyate netarāsām | tatrehā vai dṛṣṭa-phalaṃ tu karma pītvodakaṃ śāmyati tṛṣṇayārtaḥ ||
Vāyu sprach: „Nur jene Zweige des Wissens, die hier zur Vollbringung des Handelns führen, bringen eine sichtbare Frucht hervor; die anderen nicht. Ja, in dieser Welt ist es das Handeln, dessen Ergebnis unmittelbar zu sehen ist—wie ein von Durst Gequälter nur durch das Trinken von Wasser zur Ruhe kommt, nicht bloß durch das Wissen darum. Darum gilt praktisches, rechtschaffenes Tun, besonders im Hausstand, als höher als ein Wissen, das nur Theorie bleibt.“
वायुदेव उवाच
Knowledge is validated by its capacity to produce righteous action and tangible benefit; mere theoretical learning without practice is likened to knowing about water while still remaining thirsty.
Vāyu delivers an instruction emphasizing that, in worldly life, the results of action are directly observable, using the simple analogy of thirst being relieved only through actually drinking water.