Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

उद्योगपर्व — अध्याय २५: संजयदूतवाक्यम्

Sañjaya’s Envoy-Speech on Peace

तदैव मे संजय दीव्यतो< भू- न्मति: कुरूणामागत: स्यादभाव: । काव्यां वाचं विदुरो भाषमाणो न विन्दते यद्‌ धार्तराष्ट्रात्‌ प्रशंभाम्‌

tadaiva me sañjaya dīvyato 'bhūn matiḥ kurūṇām āgataḥ syād abhāvaḥ | kāvyāṃ vācaṃ viduro bhāṣamāṇo na vindate yad dhārtarāṣṭrāt praśaṃbhām ||

Sañjaya sprach: Selbst als ich noch im Würfelspiel befangen war, stieg dieser Gedanke in mir auf—dass der Untergang der Kurus nahe sein müsse. Denn Vidura, der nach der Kunst der Staatsführung weise Mahnungen aussprach, vermochte vom Sohn Dhritarashtras keinerlei Anerkennung zu erlangen. Wo guter Rat verworfen wird und Tugend keinen Empfang findet, ist die Zerstörung nicht fern.

तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मेof me/to me (my)
मे:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
संजयO Sañjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
दीव्यतःwhile (I was) gambling/playing
दीव्यतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदिव्
FormPresent active participle (śatṛ), Masculine, Genitive, Singular
अभूत्arose/was
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormAorist (luṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
मतिःthought/idea
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
आगतःcome/arrived
आगतः:
TypeVerb
Rootआ-गम्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular
स्यात्might be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (liṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
अभावःdestruction/non-existence
अभावः:
Karta
TypeNoun
Rootअभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
काव्याम्poetic/elegant
काव्याम्:
TypeAdjective
Rootकाव्य
FormFeminine, Accusative, Singular
वाचम्speech/words
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Accusative, Singular
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
भाषमाणःspeaking
भाषमाणः:
TypeVerb
Rootभाष्
FormPresent middle participle (śānac), Masculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
विन्दतेfinds/obtains
विन्दते:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, 3rd, Singular, Ātmanepada
यत्which/that (what)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
धार्तराष्ट्रात्from Dhṛtarāṣṭra’s son (Duryodhana)/from a Dhārtarāṣṭra
धार्तराष्ट्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Ablative, Singular
प्रशंसाम्praise
प्रशंसाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रशंसा
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
V
Vidura
D
Duryodhana (Dhartarashtra)
K
Kurus

Educational Q&A

When wise and ethical counsel is offered but receives no respect from those in power, it signals moral collapse; such rejection of dharma and prudent policy (nīti) becomes a forewarning of collective ruin.

During the period associated with the dice-game, Vidura speaks carefully reasoned, policy-minded advice, yet Duryodhana offers him no approval. Observing this, Sanjaya concludes that the Kurus’ destruction is likely imminent.