Shloka 11
भीष्म-द्रोणादिभिः पाण्डवसेनाक्षयकाल-निर्णयः | Time-estimates for the depletion of the Pāṇḍava forces
Bhīṣma–Droṇa council
ते समेत्य यथान्यायं धार्तराष्ट्रा महाबला: । कुरुक्षेत्रस्य पश्चार्थे व्यवातिष्ठन्त दंशिता:,धृतराष्ट्रके वे महाबली पुत्र रणक्षेत्रमें जाकर कवच आदिसे सुसज्जित हो कुरक्षेत्रके पश्चिम भागमें यथोचितरूपसे खड़े हुए
te sametya yathānyāyaṃ dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ | kurukṣetrasya paścārthe vyavātiṣṭhanta daṃśitāḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Nachdem sie sich in gebührender Ordnung versammelt hatten, bezogen die mächtigen Söhne Dhṛtarāṣṭras—voll bewaffnet und gerüstet—ihre Stellungen auf der Westseite von Kurukṣetra. Das Bild betont die disziplinierte Kriegsvorbereitung: äußere Ordnung und martialische Bereitschaft sind hergestellt, während der größere sittliche Konflikt um Dharma und rechtmäßige Herrschaft weiter ans Licht tritt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that even in an unrighteous or contested cause, participants may display strict external discipline and proper procedure. It invites reflection on the difference between orderly conduct (nīti in practice) and the deeper question of dharma—whether the underlying aim is just.
The Kaurava side (Dhṛtarāṣṭra’s sons and their forces) assembles and, properly arranged and fully armed, takes position on the western part of Kurukṣetra, indicating the formal readiness and deployment of troops before the impending conflict.