Shloka 23
भीष्मस्वप्न-स्मृत्युपाख्यानम् | Bhīṣma’s Dream-Linked Recollection of the Paraśurāma Combat
यमुनाजलमाश्रित्य संवत्सरमथापरम् | उदवासं निराहारा पारयामास भाविनी,तत्पश्चात् तीव्र क्रोधसे युक्त हुई अम्बाने पैरके अँगूठेके अग्रभागपर खड़ी हो अपने- आप झड़कर गिरा हुआ केवल एक सूखा पत्ता खाकर एक वर्ष व्यतीत किया ।।
yamunā-jalam āśritya saṁvatsaram athāparam | udavāsaṁ nirāhārā pārāyām āsa bhāvinī || evaṁ dvādaśa varṣāṇi tāpayām āsa rodasī | nivartyamānāpi ca sā jñātibhir naiva śakyate ||
An den Wassern der Yamunā suchte die entschlossene Frau Zuflucht und verbrachte noch ein weiteres volles Jahr in strenger Observanz — in Abgeschiedenheit und Fasten. Danach, von heftigem Zorn und unbeirrbarer Entschlossenheit getrieben, ertrug sie zwölf Jahre lang eine harte Buße, so glühend, dass sie Erde und Himmel zu versengen schien. Selbst als ihre Verwandten kamen und sie von jenem strengen Gelübde abbringen wollten, vermochten sie es nicht.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unwavering determination can become spiritually potent through tapas, yet it also warns that when resolve is driven by intense anger, it can harden into an unyielding fixation—so strong that even well-meaning relatives cannot turn one back from a severe course.
A resolute woman undertakes prolonged austerities by the Yamunā—first a year of strict fasting and seclusion, then twelve years of even harsher penance so powerful it is said to heat earth and sky. Her relatives attempt to stop her, but fail.