Shloka 20
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
Devanagari script
अथ दीर्घस्य कालस्य त॑ देशं मूषिका ययु: । ददृशुस्तं च ते तत्र धार्मिक ब्रतचारिणम्,“तदनन्तर बहुत समयके पश्चात् उस स्थानमें चूहे भी गये। वहाँ जाकर उन्होंने कठोर व्रतका पालन करनेवाले उस धर्मात्मा बिलावको देखा
Transliteration
atha dīrghasya kālasya taṁ deśaṁ mūṣikā yayuḥ | dadṛśus taṁ ca te tatra dhārmikaṁ vratacāriṇam ||
Translation
Dann, nach langer Zeit, gingen auch die Mäuse an jenen Ort. Dort sahen sie ihn — eine Katze, die als rechtschaffen erschien und ein strenges Gelübde hielt — und so nach außen hin Dharma und Selbstzucht zur Schau stellte, während die Erzählung fortschritt.
Word by Word
अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
दीर्घस्यof long
दीर्घस्य:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
Formmasculine/neuter, genitive, singular
कालस्यof time
कालस्य:
TypeNoun
Rootकाल
Formmasculine, genitive, singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, accusative, singular
देशम्place/region
देशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेश
Formmasculine, accusative, singular
मूषिकाःmice/rats
मूषिकाः:
Karta
TypeNoun
Rootमूषिक
Formmasculine, nominative, plural
ययुःwent
ययुः:
TypeVerb
Rootया (गम्)
Formperfect (liṭ), 3rd, plural
ददृशुःsaw
ददृशुः:
TypeVerb
Rootदृश्
Formperfect (liṭ), 3rd, plural
तम्him/that one
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
धार्मिक-व्रत-चारिणम्a righteous observer/practiser of vows
धार्मिक-व्रत-चारिणम्:
Karma
TypeNoun (agent) / Adjective (qualifying)
Rootधार्मिक + व्रत + चारिन्
Formmasculine, accusative, singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaM
mice (mūṣikāḥ)A
a cat (bilāva/biḍāla implied)T
that place (deśa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes