Shloka 23
पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel
रथस्य नागा: पञ्चाशन्नागस्यथासन् शतं हया: । हयस्य पुरुषा: सप्त भिन्नसंधानकारिण:,एक-एक रथके पीछे पचास-पचास हाथी, एक-एक हाथीके पीछे सौ-सौ घोड़े और एक-एक घोड़ेके साथ सात-सात पैदल सैनिक इस उद्देश्यसे संगठित किये गये थे कि वे समूहसे बिछुड़ी हुई दो सैनिक टुकड़ियोंको परस्पर मिला दें
rathasya nāgāḥ pañcāśan nāgasya cāsan śataṃ hayāḥ | hayasya puruṣāḥ sapta bhinnasaṃdhānakāriṇaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: „Auf jeden Wagen kamen fünfzig Elefanten; auf jeden Elefanten hundert Pferde; und zu jedem Pferd sieben Fußsoldaten—mit dem besonderen taktischen Ziel geordnet, voneinander getrennte Abteilungen wieder mit ihren größeren Formationen zu vereinen. Die Schilderung hebt eine disziplinierte Kriegsordnung hervor, die Verwirrung und Zersplitterung in der Schlacht verhindern sollte.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in warfare, effectiveness depends on disciplined organization and the capacity to restore cohesion when units break apart; leadership is shown in planning for reunification rather than letting disorder spread.
The narrator describes a structured deployment: chariots supported by elephants, elephants by horses, and horses by foot-soldiers, with the foot-soldiers tasked to reconnect separated groups and maintain formation integrity.