Shloka 4
सेनापति-निर्णयः तथा पाण्डवसेनायाः कुरुक्षेत्रगमनम्
Decision on Command and the Pandavas’ March to Kurukshetra
ततस्ते पृथिवीपाला: प्रययु: सहसैनिका: । भीष्मं सेनापतिं कृत्वा संहृष्टाः कालचोदिता:,तदनन्तर वे सभी भूपाल कालसे प्रेरित हो भीष्मको सेनापति बनाकर बड़े हर्षके साथ सैनिकों-सहित वहाँसे चल दिये हैं
tatas te pṛthivīpālāḥ prayayuḥ sahasainikāḥ | bhīṣmaṃ senāpatiṃ kṛtvā saṃhṛṣṭāḥ kālacoditāḥ ||
Daraufhin brachen jene Könige, von ihren Heeren begleitet, auf. Vom Druck der Zeit und vom Geschick angetrieben und froh über ihren Entschluss, setzten sie Bhīṣma zum Oberbefehlshaber ein und verließen jenen Ort — ein unheilvoller Aufbruch, in dem politische Entscheidung und moralische Folge zu Krieg hin zusammenlaufen.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective political decisions—especially the appointment of a war-leader—can be propelled by a sense of inevitability (kālacoditāḥ). It implicitly warns that enthusiasm and momentum do not guarantee righteousness; dharma requires discernment even when events feel fated.
A group of kings (allied rulers) depart with their forces after choosing Bhīṣma as their commander-in-chief. Their departure signals the consolidation of military leadership and the accelerating approach toward the Kurukṣetra conflict.