Shloka 15
Chapter 26: Śoka-pratiṣedha, Hata-saṅkhyā, Gati-vibhāga, Pretakārya-ājñā
Restraint of Grief, Count of the Slain, Destinies, and Funerary Directives
पात्यमाना: परैयें तु हीयमाना निरायुधा: । ह्वीनिषेवा महात्मान: परानभिमुखा रणे,जिन महामनस्वी पुरुषोंको शत्रुओंने गिरा दिया था, जिनके पास युद्ध करनेका कोई साधन नहीं रह गया था, जो शस्त्रहीन हो गये थे और उस अवस्थामें भी लज्जाशील होनेके कारण जो रणभूमिमें निरन्तर शत्रुओंका सामना करते हुए ही तीखे अस्त्र-शस्त्रोंसे कट गये, वे क्षत्रियरर्मपरायण पुरुष ब्रह्मलोकमें गये हैं, इस विषयमें मेरा कोई दूसरा विचार नहीं है
pātyamānāḥ paraiḥ ye tu hīyamānā nirāyudhāḥ | hrī-niṣevā mahātmānaḥ parān-abhimukhā raṇe ||
Yudhiṣṭhira sprach: Jene großherzigen Männer, die von ihren Feinden niedergestreckt wurden—der Kraft beraubt und ohne Waffen zurückgelassen—und die doch aus Schamgefühl und Ehre dem Gegner auf dem Schlachtfeld weiter die Stirn boten und in eben diesem Zustand von scharfen Geschossen und Waffen zerschnitten wurden: solche Krieger, dem Dharma der Kṣatriya ergeben, sind nach Brahmaloka gelangt. Darüber habe ich keine andere Ansicht.
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
Yudhiṣṭhira affirms that steadfast adherence to kṣatriya-dharma—especially the refusal to turn away from the enemy even when helpless—has spiritual consequence: such honorable warriors attain an exalted posthumous state (Brahmaloka).
In the aftermath of the war (Strī Parva’s lamentation context), Yudhiṣṭhira reflects on the fate of those slain in battle, emphasizing that even those rendered weaponless but who continued to face the enemy out of honor were true kṣatriyas and have attained a high world after death.