Shloka 30
Adhyāya 17 — Gandhārī’s Vilāpa at Duryodhana’s Body (स्त्रीपर्व, अध्याय १७)
स्वशिर: पठचशाखाभ्यामभिहत्यायतेक्षणा । पतत्युरसि वीरस्य कुरुराजस्य माधव,“पता नहीं, यह मनस्विनी बहू पुत्रके लिये शोक करती है या पतिके लिये? कुछ ऐसी ही अवस्थामें वह जान पड़ती है। माधव! वह देखो, वह विशाललोचना वधू पुत्रकी ओर देखकर दोनों हाथोंसे सिर पीटती हुई अपने वीर पति कुरुराजकी छातीपर गिर पड़ी है
svāśiraḥ pāṇiśākhābhyām abhihatya āyatākṣaṇā | pataty urasi vīrasya kururājasya mādhava ||
Vaiśampāyana sprach: „Mādhava, sieh: Diese großäugige Braut schlägt sich in ihrem Schmerz mit beiden Unterarmen an den Kopf und stürzt dann auf die Brust ihres heldenhaften Gatten, des Kuru-Königs. Schwer ist zu sagen, ob ihre Trauer dem Sohn gilt oder dem Mann; so erscheint sie in ihrer Qual.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the human cost of war: dharma is not only debated in councils and battlefields but also felt in the intimate devastation of families. It evokes compassion and ethical reflection on violence and its irreversible consequences.
In the mourning scenes of the Strī Parva, a bereaved noblewoman, overwhelmed by grief, beats her head with her arms and falls upon the chest of her slain husband, the Kuru king, while Kṛṣṇa (Mādhava) is addressed as a witness to this tragedy.