Shloka 25
Adhyāya 17 — Gandhārī’s Vilāpa at Duryodhana’s Body (स्त्रीपर्व, अध्याय १७)
प्रकीर्णकेशां सुश्रोणी दुर्योधनशुभाड्कगाम् । रुक्मवेदीनिभां पश्य कृष्ण लक्ष्मणमातरम्,श्रीकृष्ण! सुवर्णकी वेदीके समान तेजस्विनी तथा सुन्दर कटि-प्रदेशवाली उस लक्ष्मणकी माताको तो देखो, जो दुर्योधनके शुभ-अंकमें स्थित हो केश खोले रो रही है
prākīrṇakeśāṃ suśroṇīṃ duryodhanaśubhāṅkagām | rukmavedīnibhāṃ paśya kṛṣṇa lakṣmaṇamātaram ||
Vaiśampāyana sprach: „O Kṛṣṇa, sieh Lakṣmaṇās Mutter: das Haar wirr gelöst, die schönen Hüften nun vom Kummer gebeugt, sitzt sie auf Duryodhanas als glückverheißend geltendem Schoß. Sie leuchtet wie ein goldener Opferaltar, und doch weint sie in diesem Augenblick, zerschmettert von dem Unheil, das der Krieg nach sich zog.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse heightens the ethical tragedy of war: even those described with splendor and auspicious imagery are reduced to dishevelled mourning. It underscores how adharma-driven conflict collapses social order and dignity, leaving grief that mocks notions of ‘auspiciousness’ and worldly glory.
Vaiśampāyana points out to Kṛṣṇa a grieving woman identified as Lakṣmaṇā’s mother. With loosened hair—a conventional sign of lament—she is shown seated on Duryodhana’s lap, shining like a golden altar yet crying, illustrating the sorrowful aftermath depicted in Strī-parvan.