Shloka 33
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
जो प्रधान मन्त्रियोंका त्याग करके निम्नश्रेणीके मनुष्योंको अपना प्रिय बनाता है, वह संकटके घोर समुद्रमें पड़कर पीड़ित हो कहीं आश्रय नहीं पाता है ।।
yo pradhāna-mantriṇāṃ tyāgaṃ kṛtvā nīmaśreṇī-manuṣyān ātmanaḥ priyān karoti, sa saṅkaṭasya ghore samudre patitvā pīḍitaḥ kvacid āśrayaṃ na vindati. yaḥ kalyāṇa-guṇān jñātīn pradveṣān na bubhūṣati, adṛḍhātmā dṛḍha-krodhaḥ sa mṛtyor vasaty antike.
Vāmadeva lehrt: Ein Herrscher, der seine obersten Minister verlässt und statt ihrer niedrige und untaugliche Menschen zu Vertrauten macht, fällt in einen schrecklichen Ozean des Unheils; dort gepeinigt, findet er nirgends Zuflucht. Ebenso lebt, wer aus Hass seine eigenen Verwandten, die mit heilsamen Tugenden begabt sind, nicht ehrt—wessen Geist ohne Festigkeit ist und der sich hartnäckig an den Zorn klammert—beständig nahe beim Tod; denn solches Verhalten zerstört die Stützen, die Leben, Ordnung und Dharma bewahren.
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A leader must rely on worthy counsel and uphold respect for virtuous kin; abandoning competent ministers for unfit favorites and nurturing hatred and anger destroys one’s supports and brings ruin—symbolized as living close to death.
In Śānti Parva’s rājadharma instruction, Vāmadeva delivers a warning about statecraft and personal conduct: poor choice of associates and hostility toward one’s own virtuous relatives lead to isolation in crisis and continual peril.