Shloka 30
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
अग्राम्यचरितां वृत्ति यो न सेवेत नित्यदा | जितानामजितानां च क्षत्रधर्मादपैति सः,जो मनके प्रतिकूल होनेके कारण अपने ही प्रयोजनकी सिद्धि चाहनेवाले सुहृदकी बात नहीं सहन करता और अपनी अर्थसिद्धिके विरोधी वचनोंको भी सुनता है, सदा अनमना- सा रहता है, जो बुद्धिमान् शिष्ट पुरुषोंद्वारा आचरणमें लाये हुए बर्तावका सदा सेवन नहीं करता एवं पराजित या अपराजित व्यक्तियोंको उनके परम्परागत आचारका पालन नहीं करने देता, वह क्षत्रिय-धर्मसे गिर जाता है
agrāmyacaritāṁ vṛttiṁ yo na seveta nityadā | jitānām ajitānāṁ ca kṣatradharmād apaiti saḥ ||
Vāmadeva sprach: Wer nicht beständig an einer verfeinerten, nicht gemeinen Lebens- und Verhaltensweise festhält—wie sie die Gebildeten üben—und wer, ob im Umgang mit Besiegten oder Unbesiegten, sie von ihren gefestigten Verhaltensordnungen abbringt, der weicht vom Dharma eines Kṣatriya ab. Ethisch gesehen wird die Pflicht des Kṣatriya nicht nur durch Macht getragen, sondern durch diszipliniertes Verhalten und das Aufrechterhalten rechter Normen selbst gegenüber Gegnern.
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A kṣatriya’s dharma depends on disciplined, cultured conduct and on maintaining rightful norms in society; abandoning refined behavior and disrupting established codes—whether for the defeated or the undefeated—constitutes a fall from kṣatriya-duty.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and governance, the sage Vāmadeva lays down a criterion for true kṣatriya conduct: constant adherence to dignified behavior and the upholding of proper customary discipline for all parties, not only for one’s own side.