Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्

Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable

दुर्बलार्थ बल॑ सृष्टं धात्रा मान्धातरुच्यते । अबलं तु महद्धूतं यस्मिन्‌ सर्व प्रतिष्ठितम्‌,मान्धाता! कहते हैं कि विधाताने दुर्बल प्राणियोंकी रक्षाके लिये ही बलसम्पन्न राजाकी सृष्टि की है। निर्बल प्राणियोंका महान्‌ समुदाय राजाके बलपर टिका हुआ है

durbalārthaṃ balaṃ sṛṣṭaṃ dhātrā māndhātar ucyate | abalaṃ tu mahad bhūtaṃ yasmin sarvaṃ pratiṣṭhitam ||

O Māndhātṛ, man sagt, der Schöpfer habe die königliche Macht um der Schwachen willen eingesetzt, damit die Kraftlosen Schutz fänden. Denn die gewaltige Menge der Ohnmächtigen ruht auf der Stärke des Königs wie auf einer Stütze.

दुर्बलार्थम्for the sake of the weak
दुर्बलार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्बल + अर्थ
FormNeuter, Accusative, Singular
बलम्strength/power
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Nominative, Singular
सृष्टम्created
सृष्टम्:
Karta
TypeVerb
Rootसृज्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular, Passive (PPP)
धात्राby the Creator/Ordainer
धात्रा:
Karana
TypeNoun
Rootधातृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
मान्धातुःof Māndhātṛ
मान्धातुः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमान्धातृ
FormMasculine, Genitive, Singular
उच्यतेis said/is called
उच्यते:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Ātmanepada, Third, Singular, Passive (impersonal usage)
अबलम्the weak (collectively)
अबलम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअबल
FormNeuter, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
महत्great
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
भूतम्a multitude of beings/creatures
भूतम्:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Singular
यस्मिन्in whom/in which
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
सर्वम्everything/all
सर्वम्:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रतिष्ठितम्is established/rests
प्रतिष्ठितम्:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-स्था
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular, Passive (PPP)
मान्धातःO Māndhātṛ
मान्धातः:
TypeNoun
Rootमान्धातृ
FormMasculine, Vocative, Singular

उतथ्य उवाच

U
Utathya
M
Māndhātṛ
D
Dhātṛ (the Creator/Ordainer)