Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)

दान्तो विधेयो हव्यकव्ये<प्रमत्तो हान्नस्य दाता सतत द्विजेभ्य: । अमत्सरी सर्वलिड्ल्‍डप्रदाता वैताननित्यश्व गृहाश्रमी स्यात्‌,गृहस्थाश्रमी पुरुष इन्द्रियोंका संयम करे, गुरुजनों एवं शास्त्रोंकी आज्ञा माने, देवताओं और पितरोंकी तृप्तिके लिये हव्य और कव्य समर्पित करनेमें कभी भूल न होने दे, ब्राह्मणोंको निरन्तर अन्नदान करे, ईर्ष्या-द्वेषसे दूर रहे, अन्य सब आश्रमोंको भोजन देकर उनका पालन-पोषण करता रहे और सदा यज्ञ-यागादिमें लगा रहे

dānto vidheyo havyakavye 'pramatto hānnasya dātā satataṃ dvijebhyaḥ | amatsarī sarvaliṅgapradātā vaitānanityaś ca gṛhāśramī syāt ||

Bhīṣma sprach: Ein Hausvater soll seine Sinne zügeln und den Älteren wie auch den Geboten der Schriften gehorsam bleiben. Er soll stets wachsam sein, die rechten Opfergaben den Göttern darzubringen und die Ahnenriten für die Pitṛs ohne Nachlässigkeit zu vollziehen. Unablässig soll er den Dvijas, den „Zweimalgeborenen“, Speise als Gabe spenden. Frei von Neid und Arg, soll er die Angehörigen aller anderen Lebensweisen durch Unterhalt und Nahrung stützen und regelmäßig den vedischen Opfern und heiligen Riten obliegen — so lebt man die Zucht des āśrama des Hausvaters.

दान्तःself-controlled
दान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootदान्त (√दम्-कृत, दान्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
विधेयःobedient, compliant
विधेयः:
Karta
TypeAdjective
Rootविधेय
FormMasculine, Nominative, Singular
हव्यकव्येin (matters of) offerings to gods and ancestors (havis and kavya)
हव्यकव्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहव्यकव्य
FormNeuter, Locative, Singular
अप्रमत्तःnot negligent, vigilant
अप्रमत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअप्रमत्त (√मद्-कृत, प्रमत्त; with negation अ-)
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्नस्यof food; food (as the thing given)
अन्नस्य:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Genitive, Singular
दाताgiver, donor
दाता:
Karta
TypeNoun
Rootदातृ (from √दा)
FormMasculine, Nominative, Singular
सततम्always, continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
द्विजेभ्यःto the twice-born (Brahmins)
द्विजेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Dative, Plural
अमत्सरीfree from envy
अमत्सरी:
Karta
TypeAdjective
Rootअमत्सरिन् (with negation अ-)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वलिङ्गप्रदाताone who gives to all (orders/marks); universal giver
सर्वलिङ्गप्रदाता:
Karta
TypeNoun
Rootसर्व + लिङ्ग + प्रदातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
वैताननित्यःregular in Vedic rites (śrauta/vaitāna sacrifices)
वैताननित्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootवैतान + नित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
गृहाश्रमीa householder (one in the householder-āśrama)
गृहाश्रमी:
Karta
TypeNoun
Rootगृह + आश्रमिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्should be
स्यात्:
TypeVerb
Root√अस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
D
dvija (twice-born, especially brāhmaṇas)
D
devas (implied by havya)
P
Pitṛs (ancestors, implied by kavya)
G
gṛhastha (householder āśrama)
V
Vedic sacrifice (vaitāna)