Shloka 13
शोकाकुल-युधिष्ठिरं प्रति कुन्त्याः कालोचितोपदेशः | Kuntī’s Timely Counsel to the Grief-Stricken Yudhiṣṭhira
तत: शोकपरीतात्मा सधूम इव पावक: । निर्वेदमगमद् धीमान् राजा संतापपीडित:,तत्पश्चात् शोकसे व्याकुलचित्त हुए बुद्धिमान् राजा युधिष्ठिर संतापसे पीड़ित हो धूमयुक्त अग्निके समान धीरे-धीरे जलने लगे तथा राज्य और जीवनसे विरक्त हो उठे
tataḥ śokaparītātmā sadhūma iva pāvakaḥ | nirvedam agamad dhīmān rājā santāpapīḍitaḥ ||
Dann sank der weise König, dessen Inneres von Trauer umfangen und von Qual gepeinigt war, in Weltüberdruss und Entsagung. Wie ein von Rauch umwölktes Feuer schien er innerlich zu brennen—sein Geist, von Kummer verdunkelt, wandte sich von den Reizen des Lebens und der Königsherrschaft ab.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how profound grief can mature into nirveda—disenchantment with worldly power—prompting ethical reflection on the costs of violence and the responsibilities of kingship.
After the catastrophic war, Yudhiṣṭhira is mentally engulfed by sorrow and distress; he appears like a smoke-covered fire, burning inwardly, and he turns toward detachment from life’s pleasures and royal rule.