Shloka 55
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
शैक्ष्यं स्वरं समास्थाय उदगीतं प्रासृजत् स्वरम् । रसातलमें प्रवेश करके परम योगका आश्रय ले शिक्षाके नियमानुसार उदात्त आदि स्वरोंसे युक्त उच्च स्वरसे सामवेदका गान करने लगे || ५४ $ ।। स स्वर: सानुनादी च सर्वश: स्निग्ध एव च
śaikṣyaṃ svaraṃ samāsthāya udagītaṃ prāsṛjat svaram | rasātalaṃ praviśya parama-yogam āśritya śikṣā-niyamānusāreṇa udātta-ādi-svaropetaṃ uccaiḥ-svaraṃ sāma-veda-gānaṃ cakāra || (55) | sa svaraḥ sānunādī ca sarvaśaḥ snigdha eva ca |
Vaiśaṃpāyana sprach: Nachdem er die von der Lautlehre (śikṣā) vorgeschriebene, disziplinierte Stimmweise angenommen hatte, ließ er einen erhabenen, lang getragenen Gesang erklingen. In Rasātala eingetreten und im höchsten Yoga Zuflucht nehmend, begann er, die Sāma-veda in hoher Lage zu singen, korrekt versehen mit Akzenten wie udātta und den übrigen. Dieser Ton hallte überall wider, weich und volltönend.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights disciplined speech as a spiritual instrument: correct phonetics and Vedic accentuation (śikṣā, udātta-ādi) are not merely technicalities but supports for higher yogic absorption, where sound becomes a vehicle for inner steadiness and sacred order (dharma).
Vaiśaṃpāyana describes a figure entering Rasātala and, established in supreme Yoga, producing a powerful, resonant, smooth chant of the Sāma-veda in a high register, carefully aligned with the traditional rules of pronunciation and Vedic accents.