Shloka 71
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
शिपिविष्टेति चाख्यायां हीनरोमा च यो भवेत् । तेनाविष्ट तु यर्त्किंचिच्छिपिविष्टेति च स्मृत:,मेरे 'शिपिविष्ट” नामकी व्याख्या इस प्रकार है। रोमहीन प्राणीको शिपि कहते हैं--तथा विष्टका अर्थ है व्यापक। मैंने निराकाररूपसे समस्त जगत्को व्याप्त कर रखा है, इसलिये मुझे 'शिपिविष्ट” कहते हैं
śipiviṣṭeti cākhyāyāṃ hīnaromā ca yo bhavet | tenāviṣṭa tu yat kiṃcit śipiviṣṭeti ca smṛtaḥ ||
In der Deutung des Beinamens „Śipiviṣṭa“ wird śipi als ein haarloses Wesen verstanden und viṣṭa als „durchdringend, allumfassend“. Darum wird der, der alles in jeder Weise durchdringt, als „Śipiviṣṭa“ in Erinnerung gehalten.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
The verse teaches the idea of divine all-pervasiveness: the supreme presence is understood as pervading everything, so the divine name “Śipiviṣṭa” points to immanence rather than a limited, localized form—supporting an ethic of reverence toward the world.
A traditional etymological explanation is being given for the epithet “Śipiviṣṭa,” unpacking its components (śipi and viṣṭa) to convey that the deity is present throughout all things.