Shloka 62
अध्याय ३३७ — ज्ञानमार्ग-वैविध्यप्रश्नः तथा व्यासस्य नारायणोद्भवकथा
Systems of Knowledge and Vyāsa’s Nārāyaṇa-Origin
Devanagari script
समाप्तयज्ञो राजापि प्रजां पालितवान् वसु: । ब्रह्मशापाद दिवो भ्रष्ट: प्रविवेश महीं तत:,राजा वसु भी यज्ञ पूरा करके प्रजाका पालन करने लगे। एक बार ब्रह्मशापसे उन्हें स्वर्गसे भ्रष्ट होना पड़ा था। उस समय वे पृथ्वीके भीतर रसातलमें समा गये थे
Transliteration
samāptayajño rājāpi prajāṃ pālitavān vasuḥ | brahmaśāpād divo bhraṣṭaḥ praviveśa mahīṃ tataḥ |
Translation
Nachdem König Vasu das Opfer vollendet hatte, schützte und regierte er weiterhin seine Untertanen. Doch aufgrund eines brahmanischen Fluches fiel er aus dem Himmel; und dann ging er in die Erde ein und sank in das unterirdische Reich hinab.
Word by Word
समाप्तयज्ञःhaving completed the sacrifice
समाप्तयज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमाप्त-यज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
प्रजाम्the subjects
प्रजाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Singular
पालितवान्protected/ruled
पालितवान्:
TypeVerb
Rootपाल्
FormPerfect (periphrastic), 3rd, Singular, Masculine
वसुःVasu (name of the king)
वसुः:
Karta
TypeNoun
Rootवसु
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्मशापात्from a brahmin's curse
ब्रह्मशापात्:
Apadana
TypeNoun
Rootब्रह्म-शाप
FormMasculine, Ablative, Singular
दिवःfrom heaven
दिवः:
Apadana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Ablative, Singular
भ्रष्टःfallen (down)
भ्रष्टः:
TypeAdjective
Rootभ्रंश्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
FormPerfect, 3rd, Singular
महीम्the earth
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Accusative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Speaker
देव उवाच
Characters & Entities
V
Vasu (King Vasu)H
heaven (divaḥ)E
earth (mahī)B
brahmin/sage (implied by brahmaśāpa)R
Rasātala (subterranean realm; implied by the Hindi gloss)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes