Shloka 3
पितृयज्ञे नारायणतत्त्वम् — The Nārāyaṇa Grounding of Ancestral Offerings
ततः स प्राड्मुखो विद्वानादित्ये नचिरोदिते । पाणिपादं समादाय विनीतवदुपाविशत्,थोड़ी ही देरमें जब सूर्योदय हुआ, तब ज्ञानी शुकदेव हाथ-पैर समेटकर विनीतभावसे पूर्व दिशाकी ओर मुँह करके बैठे और योगमें प्रवृत्त हो गये। उस समय बुद्धिमान् व्यास- नन्दन जहाँ योगयुक्त हो रहे थे, वहाँ न तो पक्षियोंका समुदाय था, न कोई शब्द सुनायी पड़ता था और न दृष्टिको आकृष्ट करनेवाला कोई दृश्य ही उपस्थित था
tataḥ sa prāṅmukho vidvān āditye nacirodite | pāṇipādaṃ samādāya vinītavad upāviśat ||
Bhishma sprach: Dann setzte sich jener Gelehrte, nach Osten gewandt, als die Sonne eben erst aufgegangen war, zog Hände und Füße an sich und saß in demütiger Gelassenheit. So gefasst trat er in den Yoga ein—auf der Suche nach innerer Stille und Selbstbeherrschung zur glückverheißenden Stunde der Morgenröte.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined humility and deliberate preparation as prerequisites for yoga: choosing an auspicious time (dawn), orienting oneself eastward, physically composing the limbs, and settling the mind into inward concentration.
A learned ascetic figure sits at sunrise facing east, gathers his limbs in a composed posture, and begins yogic absorption, signaling a transition from outward activity to inward contemplation.