Shloka 32
अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः
The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex
Devanagari script
न हान्यत् तीरमासाद्य पुनस्तर्तु व्यवस्यति । दुर्लभो दूश्यते हास्य विनिपातो महार्णवे,जैसे समुद्रके परलेपार पहुँचकर पुनः कोई उसमें तैरनेका विचार नहीं करता, उसी प्रकार संसार-सागरसे पार हुए मनुष्यका फिर उसमें पड़ना अर्थात् वापस आना दुर्लभ दिखायी देता है
Translation
Wie jemand, der das jenseitige Ufer des großen Ozeans erreicht hat, nicht mehr beschließt, erneut darin zu schwimmen, so erscheint es auch bei dem, der den Ozean des Saṃsāra überquert hat, als äußerst selten, wieder in ihn zu stürzen—das heißt, zurückzukehren.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
Formneuter, accusative, singular
तीरम्shore/bank
तीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootतीर
Formneuter, accusative, singular
आसाद्यhaving reached/attained
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ-√सद्
Formabsolutive (क्त्वा/ल्यप्), active
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
तर्तुम्to cross/swim
तर्तुम्:
TypeVerb
Root√तॄ
Forminfinitive (तुमुन्)
व्यवस्यतिresolves/decides
व्यवस्यति:
TypeVerb
Rootवि-√वस् (व्यवस्)
Formpresent (लट्), 3rd, singular, parasmaipada
दुर्लभःhard to obtain/rare
दुर्लभः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्लभ
Formmasculine, nominative, singular
दूश्यतेis seen/appears
दूश्यते:
TypeVerb
Root√दृश्
Formpresent (लट्), 3rd, singular, ātmanepada (passive sense)
हास्यःlaughable/ridiculous
हास्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootहास्य
Formmasculine, nominative, singular
विनिपातःfalling down/plunge
विनिपातः:
Karta
TypeNoun
Rootविनिपात
Formmasculine, nominative, singular
महार्णवेin the great ocean
महार्णवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहार्णव
Formmasculine, locative, singular
Speaker
पराशर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes