अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः
The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex
मरणं जन्मनि प्रोक्ते जन्म वै मरणाश्रितम् | अविद्दान् मोक्षधर्मेषु बद्धो भ्रमति चक्रवत् । बुद्धिमार्गप्रयातस्य सुखं त्विह परत्र च
maraṇaṃ janmani prokte janma vai maraṇāśritam | avidvān mokṣadharmeṣu baddho bhramati cakravat || buddhimārgaprayātasya sukhaṃ tv iha paratra ca ||
Parāśara spricht: Der Tod wird als im Geborenwerden gegenwärtig erklärt, und die Geburt selbst ruht auf dem Tod. Wer die Dharmas, die zur Befreiung führen, nicht kennt, bleibt gebunden und irrt in der Welt wie ein Rad, das sich im Kreislauf von Geburt und Tod dreht. Wer aber den Pfad der Einsicht beschreitet, erlangt Wohlergehen sowohl hier als auch im Jenseits.
पराशर उवाच
Ignorance of mokṣa-dharma keeps a person bound to saṃsāra, endlessly revolving through birth and death; discernment (buddhi) and the liberating path bring well-being in this life and beyond.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, the sage Parāśara teaches that birth and death are mutually implicated and that only knowledge of mokṣa-oriented dharma frees one from cyclical wandering.