Shloka 17
सांख्ययोगभेदः तथा योगबलोपदेशः
Sāṃkhya–Yoga Distinction and Instruction on Yogic Strength
विज्ञातरूप: स तदा तपःसिद्धो 5थ धन्विना । ज्ञात्वा शूलं च देवेश: पाणिना समनामयत्,तपःसिद्ध शुक्राचार्यको उस रूपमें पहचानकर देवेश्वर शिवने उन्हें शूलपर स्थित जानकर अपने अनुषयुक्त हाथसे उस शूलको झुका दिया
vijñātarūpaḥ sa tadā tapaḥsiddho ’tha dhanvinā | jñātvā śūlaṃ ca deveśaḥ pāṇinā samamānamayat ||
Bhīṣma sprach: Da erkannte Śiva, der Herr der Götter, ihn in eben dieser Gestalt als einen durch Askese Vollendeten; und als er sah, dass er auf dem Dreizack stand, neigte er den Dreizack sanft mit eigener Hand. Die Begebenheit zeigt, wie göttliche Macht auf wahres tapas antwortet: Sie erkennt geistige Vollendung an und zügelt die Kraft durch maßvolles, zielgerichtetes Handeln statt durch unnötigen Schaden.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Spiritual attainment gained through tapas is acknowledged even by the highest divine authority; true power expresses itself through discernment and restraint—responding proportionately and purposefully rather than through uncontrolled violence.
Bhīṣma narrates that Śiva recognizes a tapas-siddha figure and, seeing him positioned upon the trident, lowers/bends the trident with his hand—an act signaling recognition, control over the weapon, and a measured divine response.