Shloka 42
अहिंसा-प्रधान धर्मविचारः
Ahiṃsā as the Superior Dharma: Practical and Scriptural Reasoning
सभी देवता पुण्य क्षय होनेपर इस लोकमें आकर मरणथधर्मा नामसे विभूषित होते हैं और सभी मरणथधर्मा मनुष्य पुण्यके प्रभावसे मृत्युके पश्चात् देवसंज्ञासे संयुक्त होते हैं। अतः राजसिंह! तुम अपने पुत्रके लिये शोक न करो। तुम्हारा पुत्र स्वर्गलोकमें जाकर आनन्द भोग रहा है ।।
pitāmaha uvāca | sarve devatāḥ puṇya-kṣaye ’smin loke āgatya maraṇa-dharmā nāma-vibhūṣitā bhavanti, sarve ca maraṇa-dharmā manuṣyāḥ puṇya-prabhāvāt mṛtyoḥ paścāt deva-saṃjñayā saṃyuktā bhavanti | ataḥ rāja-siṃha tvaṃ putrasya śokaṃ mā kṛthāḥ | tava putraḥ svarga-lokaṃ gatvā ānandaṃ bhuṅkte || evaṃ mṛtyur deva-sṛṣṭā prajānāṃ prāpte kāle saṃharantī yathāvat | tasyāś caiva vyādhayas te ’śru-pātāḥ prāpte kāle saṃharantīha jantūn ||
Bhīṣma sprach: „Wenn das Verdienst der Götter erschöpft ist, kommen sie in diese Welt und werden mit dem Namen ‚Sterbliche‘ geschmückt. Und sterbliche Menschen werden, durch die Kraft ihres Verdienstes, nach dem Tod mit der Bezeichnung ‚Götter‘ verbunden. Darum, o Löwe unter den Königen, trauere nicht um deinen Sohn. Dein Sohn ist in den Himmel gelangt und genießt dort die Wonne. So wurde der Tod selbst vom Schöpfer für die Lebewesen gestaltet; wenn die rechte Zeit gekommen ist, nimmt er sie in gebührender Ordnung hinweg. Und eben jene ‚Tropfen‘ des Todes werden zu Krankheiten; wenn die Zeit reif ist, bringen sie hier in dieser Welt das Ende der Geschöpfe herbei.“
पितामह उवाच
Educational Q&A
Merit and status are not permanent: gods can become mortal when their merit is spent, and humans can attain divine status through merit. Therefore grief should be tempered by understanding karmic order and the destined time of death, which operates according to a cosmic law.
Bhīṣma addresses a grieving king (rāja-siṃha), urging him not to mourn his son, who has attained heaven. He then explains that death is a divinely ordained principle that withdraws beings at the appointed time, often through the agency of diseases.