Shloka 13

Jājali’s Austerities and the Summons to Tulādhāra (जाजलि–तुलाधार-इतिहासः)

Devanagari script

यदर्थ पृथगध्यास्ते मनस्तत्परिषीदति । पृथग्भूतं मनो बुद्धया मनो भवति केवलम्‌,बुद्धि जिस विषयका अवलम्बन करती है, मन भी उसीका आश्रय लेता है। मन जब बुद्धिसे पृथक्‌ होता है, तब केवल मन रह जाता है

Transliteration

yadartha pṛthag adhyāste manas tat pariṣīdati | pṛthagbhūtaṃ mano buddhyā mano bhavati kevalam |

Translation

Vyāsa sprach: Woran sich der Intellekt gesondert anlehnt, daran lehnt sich auch der Geist an und sinkt unter eben dieser Abhängigkeit. Wenn aber der Geist vom Intellekt getrennt ist, bleibt er nur Geist allein.

Word by Word

यदर्थम्for which object/purpose

पृथक्separately

अध्यास्तेrests upon / is fixed upon

मनःmind

तत्that (object)

परिषीदतिsinks down / becomes dejected

पृथक्separately

भूतम्become / having become

मनःmind

बुद्ध्याby/with the intellect

मनःmind

भवतिbecomes

केवलम्only / merely

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

Vyāsa

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes