Shloka 29
कामबन्धन-निवृत्ति तथा शान्तिलक्षण-उपदेशः | Release from Desire-Bondage and the Marks of Peace
अत: परं परममुदारमाश्रमं तृतीयमाहुस्त्यजतां कलेवरम् । वनौकसां गृहपतिनामनुत्तमं शृणुष्व संश्लिष्टशरीरकारिणाम्,इस गृहस्थाश्रमके पश्चात् तीसरा उससे भी श्रेष्ठ परम उदार वानप्रस्थ-आश्रम है; जो शरीरको सुखाकर अस्थिचर्मावशिष्ट कर देनेवाले तथा वनमें रहकर तपस्यापूर्वक शरीरको त्यागनेवाले वानप्रस्थियोंका आश्रय है। यह गृहस्थोंसे श्रेष्ठठटम माना गया है, अब इसके धर्म बताता हूँ, सुनो
ataḥ paraṁ paramam udāram āśramaṁ tṛtīyam āhus tyajatāṁ kalevaram | vanaukasāṁ gṛhapatīnām anuttamaṁ śṛṇuṣva saṁśliṣṭa-śarīra-kāriṇām ||
Auf die Stufe des Haushälters folgt die dritte Āśrama, die höchst edle und erhabene, genannt vānaprastha. Sie ist die Zuflucht derer, die im Wald wohnen, den Leib durch Askese zügeln und gleichsam austrocknen und ihn schließlich durch Entsagung hingeben. Höre nun von dieser unvergleichlichen Lebensweise — höher geachtet als die des Hauses — für jene, die eine solche leibliche Zucht auf sich nehmen.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Vyāsa presents vānaprastha as the third āśrama after gṛhastha, praising it as a higher, nobler discipline oriented toward austerity, detachment, and eventual relinquishment of the body—preparing the practitioner for deeper renunciation and spiritual focus.
In the didactic flow of Śānti Parva, Vyāsa transitions from the householder stage to introduce the forest-dweller stage, announcing its excellence and inviting the listener to hear its specific dharmas and practices.