Shloka 22
Ātma-saṃyama-dharma: One-pointedness of Mind and Senses (शुक–व्यास संवादः)
उत्तानाभ्यां च पाणिभ्यां पादावस्य मृदु स्पृशेत् । दक्षिणं दक्षिणेनैव सव्यं सब्येन पीडयेत्,दोनों हाथ फैलाकर अपने दाहिने हाथसे गुरुका दाहिना चरण और बायें हाथसे उनका बायाँ चरण धीरे-धीरे छूकर प्रणाम करे
uttānābhyāṃ ca pāṇibhyāṃ pādāv asya mṛdu spṛśet | dakṣiṇaṃ dakṣiṇenaiva savyaṃ savyena pīḍayet |
Vyāsa sprach: Mit beiden ausgestreckten Händen soll man die Füße des Lehrers sanft berühren—den rechten Fuß mit der rechten Hand, den linken mit der linken—und so eine ehrerbietige Begrüßung darbringen. Diese Handlung lehrt eine disziplinierte Demut: Verehrung zeigt sich nicht in Schaustellung, sondern in sorgfältigem, nicht verletzendem und richtig geordnetem Verhalten gegenüber dem Guru.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Proper reverence is a form of dharma: one should salute the guru with humility and restraint—touching the feet gently and correctly (right with right, left with left), emphasizing respect without causing discomfort.
Vyāsa is describing the correct physical procedure for offering pranāma to a guru/elder: extending both hands, gently touching and lightly pressing the teacher’s feet in a symmetrical, orderly manner.