Shloka 5
कर्मविद्या-भेदः
Karma–Vidyā Distinction: Paths of Bondage and Release
भूमेरपि गुणं गन्धमाप आददते यदा । आत्तगन्धा तदा भूमि: प्रलयत्वाय कल्पते,तत्पश्चात् जब जल पृथ्वीके गुण गन्धको ग्रहण कर लेता है, तब गन्धहीन हुई पृथ्वी अपने कारणभूत जलमें लीन हो जाती है
bhūmer api guṇaṃ gandham āpa ādadate yadā | ātta-gandhā tadā bhūmiḥ pralayatvāya kalpate ||
Vyāsa erläutert die Abfolge der Auflösung: Wenn das Wasser die eigentümliche Qualität der Erde—den Geruch—an sich nimmt, dann wird die Erde, der Duft beraubt, für den Pralaya tauglich und geht wieder in ihre Ursache, das Wasser, ein. Die Lehre fasst kosmischen Wandel als gesetzmäßige Rückkehr der Wirkungen in ihre Ursachen: Alles Geformte verliert mit der Zeit seine kennzeichnenden Eigenschaften und löst sich in subtilere Prinzipien auf.
व्यास उवाच
Educational Q&A
All compounded entities are impermanent and dissolve by a lawful process: when a thing’s defining quality is withdrawn, it can no longer sustain its separate existence and returns into its causal source—here, earth loses smell and merges into water.
Vyāsa is describing the step-by-step cosmic dissolution (pralaya) in elemental terms: water appropriates the earth-element’s specific property (gandha), and the earth-element, now without its hallmark quality, is said to dissolve back into water.