Shloka 1
मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
पम्प छा अकाल षण्णवर्त्याधेकशततमोब् ध्याय: जपयज्ञके विषयमें युधिषिरका प्रश्न, उसके उत्तरमें जप और ध्यानकी महिमा और उसका फल युधिछिर उवाच चातुराश्रम्यमुक्त ते राजधर्मास्तथैव च । नानाश्रयाश्न॒ बहव इतिहासा: पृथग्विधा:,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! आपने चार आश्रमों तथा राजधर्मोंका वर्णन किया एवं अनेकानेक विषयोंसे सम्बन्ध रखनेवाले बहुत-से भिन्न-भिन्न इतिहास भी सुनाये अफ--कात सप्तनवर्त्याधिकशततमो< ध्याय: जापकमें दोष आनेके कारण उसे नरककी प्राप्ति युधिछिर उवाच गतीनामुत्तमा प्राप्ति: कथितां जापकेष्विह । एकैवैषा गतिस्तेषामुत यान्त्यपरामपि युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! आपने यहाँ जापकोंके लिये गतियोंमें उत्तम गतिकी प्राप्ति बतायी है। क्या उनके लिये एकमात्र यही गति है? या वे किसी दूसरी गतिको भी प्राप्त होते हैं?
yudhiṣṭhira uvāca |
catūrāśramyam uktaṃ te rājadharmās tathaiva ca |
nānāśrayāś ca bahava itihāsāḥ pṛthagvidhāḥ ||
yudhiṣṭhira uvāca |
gatīnām uttamā prāptiḥ kathitāṃ jāpakeṣv iha |
ekaivaiṣā gatis teṣām uta yānty aparām api ||
Yudhiṣṭhira sprach: „Großvater, du hast die Ordnung der vier Lebensstufen dargelegt und ebenso die Pflichten der Könige; und du hast viele mannigfaltige Geschichten erzählt, die mit verschiedensten Themen verbunden sind. Ferner hast du hier verkündet, dass die dem Japa hingegebenen Übenden das höchste Ziel der Bestimmungen erlangen. Ist dies ihr einziges Geschick, oder gelangen sie bisweilen auch zu einem anderen Los?“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a doctrinal inquiry: even if japa is praised as leading to the highest post-mortem destiny, is that result guaranteed for all japa-practitioners, or can faults and variations in practice lead to different outcomes? It sets up a nuanced discussion of spiritual discipline, merit, and ethical causality.
In the Śānti Parva dialogue, Yudhiṣṭhira continues questioning Bhīṣma after hearing teachings on the four āśramas and royal duty. He now turns to the topic of japa, asking whether japa-practitioners invariably attain the supreme goal or whether they may also reach other destinies.