Shloka 24
Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra
प्रत्यादित्यं न मेहेत न पश्येदात्मन: शकृत् । सह स्त्रियाथ शयनं सह भोज्यं च वर्जयेत्,सूर्यकी ओर मुँह करके पेशाब न करे। अपनी विष्ठापर दृष्टि न डाले। स्त्रीके साथ एक शय्यापर सोना और एक थालीमें भोजन करना छोड़ दे
pratyādityaṃ na meheta na paśyed ātmanaḥ śakṛt | saha striyātha śayanaṃ saha bhojyaṃ ca varjayet ||
Bhīṣma sprach: Man soll nicht zur Sonne gewandt urinieren und nicht auf den eigenen Kot blicken. Ebenso soll man vermeiden, mit einer Frau im selben Bett zu schlafen und gemeinsam von demselben Teller zu essen. Dies wird als Übung von Reinheit und Selbstzucht innerhalb rechten Handelns gelehrt.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches standards of personal conduct (ācāra) aimed at purity, modesty, and restraint: respecting the sun by not urinating toward it, maintaining cleanliness and decorum, and observing boundaries in intimate and communal habits such as sleeping and eating arrangements.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he lists practical behavioral rules—everyday disciplines that support ethical living and social propriety.