Shloka 23
Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra
श्मश्रुकर्मणि सम्प्राप्ते क्षुते सनाने5डथ भोजने । व्याधितानां च सर्वेषामायुष्यमभिनन्दनम्,हजामत बनाने, छींकने, स्नान और भोजन करनेके बाद हरेक मनुष्यको तथा सभी अवस्थाओंमें सम्पूर्ण रोगियोंका कर्तव्य है कि वे ब्राह्मणोंको प्रणाम आदिसे प्रसन्न करें। इससे उनकी आयु बढ़ती है
śmaśrukarmaṇi samprāpte kṣute snāne ’tha bhojane | vyādhitānāṃ ca sarveṣām āyuṣyam abhinandanam ||
Bhīṣma sprach: Nach dem Rasieren (oder dem Pflegen des Bartes), nach dem Niesen, nach dem Baden und nach der Mahlzeit — ebenso auch im Falle aller, die von Krankheit betroffen sind — ist es eine lebensfördernde Pflicht, ehrerbietige Grüße und Worte des Wohlwollens darzubringen (besonders gegenüber den Brāhmaṇas). Ein solcher ehrfürchtiger Gruß wird gepriesen als förderlich für Langlebigkeit und Wohlergehen.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Cultivating respectful greetings and salutations—particularly toward Brāhmaṇas—at key daily moments (after grooming, sneezing, bathing, and eating) is presented as dharmic conduct that supports health, auspiciousness, and longevity, even for the sick.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on righteous living and proper conduct. Here he lists everyday occasions and prescribes abhinandana (courteous salutations/blessings) as a beneficial observance tied to well-being and long life.