Shloka 12
Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra
अमृतं ब्राह्मणोच्छिष्टं जनन्या हृदयं कृतम् । तज्जना: पर्युपासन्ते सत्यं सन्त: समासते,ब्राह्यणगको भोजन करानेके बाद बचा हुआ अन्न अमृत है। वह माताके स्तन्यकी भाँति हितकर है। उसको जो लोग सेवन करते हैं, वे श्रेष्ठ पुरुष सत्यस्वरूप परबत्रह्म परमात्माको प्राप्त कर लेते हैं
amṛtaṃ brāhmaṇocchiṣṭaṃ jananyā hṛdayaṃ kṛtam | taj janāḥ paryupāsante satyaṃ santaḥ samāsate ||
Bhishma sprach: „Die Speise, die übrig bleibt, nachdem ein Brahmane gegessen hat, ist wie Nektar, wie amṛta. Sie wird so heilsam gemacht wie das Herz einer Mutter. Wer sie ehrfürchtig zu sich nimmt, gelangt zum Wirklichen; als Tugendhafte kommen sie dazu, in der Wahrheit selbst zu verweilen.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Reverence toward the virtuous—symbolized by honoring and partaking of a Brahmin’s ucchiṣṭa—is presented as a dharmic act that purifies and leads one toward Satya (the Real/Truth).
In Bhishma’s instruction during the Shanti Parva, he praises a specific dharmic practice: treating the remnants of a Brahmin’s meal as sacred and beneficial, likening it to a mother’s nurturing care, and stating its spiritual fruit as abiding in Truth.