Shloka 20

जनक-राज्ञः मौण्ड्य-परिव्रज्या-विवादः

Janaka’s Renunciation Questioned; Discourse on Dāna and Detachment

Devanagari script

यस्त्वयं सर्वमुत्सृज्य धानामुष्टेरनुग्रह: । यदानेन सम॑ सर्व किमिदं हृवसीयसे,“यदि सब कुछ छोड़कर भी आप मुदट्ठीभर जौके लिये दूसरोंकी कृपा चाहते हैं तो राज्य आदि अन्य सब वस्तुएँ भी तो इसीके समान हैं। फिर उस राज्यके त्यागकी क्या विशेषता रही?

Transliteration

yastvayaṁ sarvam utsṛjya dhānāmuṣṭer anugrahaḥ | yadānena samaṁ sarvaṁ kim idaṁ hṛvasīyase ||

Translation

Arjuna sprach: „Wenn du, nachdem du alles aufgegeben hast, dennoch selbst für eine bloße Handvoll Korn die Gunst eines anderen suchst, dann sind Königtum und alle übrigen Besitztümer in gleicher Weise abhängig. Welche besondere Größe liegt dann im Verzicht auf das Reich — warum betrübst du dich darüber?“

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• अयम्: this (man/one)
• अयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• उत्सृज्य: having abandoned/given up
• Type: Verb
• Root: उत्-√सृज्
• Form: Absolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)

• धानामुष्टेः: of a fistful of grain (barley etc.)
• Type: Noun
• Root: धान + मुष्टि
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• अनुग्रहः: favor/grace
• अनुग्रहः: Karta
• Type: Noun
• Root: अनुग्रह
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• यत्: that/which
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• अनेन: by this/with this
• अनेन: Karana
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine/Neuter, Instrumental, Singular

• समम्: equal/same
• Type: Adjective
• Root: सम
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• सर्वम्: all/everything
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• किम्: what/why
• किम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• इदम्: this
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• ह्रवसीयसे: do you shrink/hesitate (are you dejected/afraid)
• Type: Verb
• Root: √ह्रस् (ह्रासे/ह्रसति) / (पाठभेद-संभावना: हृष्यसे/हृष्यसि)
• Form: Present, Second, Singular, Atmanepada

Speaker

अजुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• grain (a handful of barley/food-grain)
• kingdom (rājya)