Shloka 28
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
प्रभो! यहाँ सब लोगोंको पुत्र, धन, कुटु॒म्बी तथा सम्बन्धियोंका नाश होनेपर दावानलके समान दाह उत्पन्न करनेवाला महान् दु:ख प्राप्त होता है; परंतु सुख-दुःख और जन्म-मृत्यु आदि यह सब कुछ प्रारब्धके ही अधीन है ।। असुहृत् ससुहृच्चापि सशत्रुमित्रवानपि । सप्रज्ञः प्रज्ञया हीनो दैवेन लभते सुखम्,मनुष्य हितैषी सुहृदोंसे युक्त हो या न हो, वह शत्रुके साथ हो या मित्रके, बुद्धिमान् हो या बुद्धिहीन, दैवकी अनुकूलता होनेपर ही सुख पाता है
prabho! iha sarva-lokānāṁ putra-dhana-kuṭumbinaḥ tathā sambandhināṁ nāśe dāvānalavat dāhaṁ janayad mahān duḥkhaḥ prāpnoti; parantu sukha-duḥkha-janma-mṛtyv-ādi idaṁ sarvaṁ prārabdha-adhīnam eva. asuhṛt sasuḥṛc cāpi saśatru-mitravān api | saprajñaḥ prajñayā hīno daivena labhate sukham ||
„O Herr! In dieser Welt, wenn Söhne, Reichtum, Hausstand und Verwandte zugrunde gehen, erhebt sich ein großer Schmerz, der wie ein Waldbrand brennt. Doch all dies—Lust und Leid, Geburt und Tod und das Übrige—steht unter der Herrschaft des bereits in Gang gesetzten Geschicks (prārabdha). Ob ein Mensch Wohlgesinnte hat oder nicht, ob er bei Feinden steht oder bei Freunden, ob er klug ist oder ohne Unterscheidungskraft—nur wenn das Schicksal günstig ist, erlangt er Glück.“
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the overpowering grief caused by loss of family and wealth, yet frames pleasure and pain, birth and death, and worldly outcomes as governed by prārabdha (destiny/karma already in motion). Happiness is said to arise primarily when fate is favorable, regardless of one’s social support, alliances, or even personal intelligence.
A brāhmaṇa speaker addresses a ‘Lord’ and reflects on the universal experience of intense sorrow after catastrophic loss. He then generalizes the point into a moral-philosophical claim: worldly conditions and happiness depend on destiny, not merely on friends, enemies, or one’s own wisdom.