Shloka 77
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
अपसरभत्र्यहं पिबेदुष्णं ःयहमुष्णं पय: पिबेत् । त्रयहमुष्णं पय: पीत्वा वायुभक्षो भवेत् तयहम्,सोमपान करनेवाला ब्राह्मण यदि किसी शराबीकी गन्ध भी सूँघ ले तो वह तीन दिनोंतक गरम जल पीकर रहे, फिर तीन दिन गरम दूध पीये। तीन दिन गरम दूध पीनेके बाद तीन दिनतक केवल वायु पीकर रहे। इससे वह शुद्ध हो जाता है
apsarabhātry ahaṁ pibed uṣṇaṁ tryaham uṣṇaṁ payaḥ pibet | tryaham uṣṇaṁ payaḥ pītvā vāyubhakṣo bhavet tryaham ||
Bhīṣma sprach: „Wenn ein Soma-trinkender Brāhmaṇa auch nur den Geruch von Alkohol wahrnimmt, soll er drei Tage lang nur heißes Wasser trinken; die nächsten drei Tage nur heiße Milch; und nachdem er drei Tage heiße Milch getrunken hat, soll er drei Tage allein von ‘Luft’ leben (also vollständig fasten). Durch diese Zucht wird er gereinigt.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even indirect contact with a serious impurity (here, the smell of liquor) is treated as ethically and ritually significant for a Soma-qualified brāhmaṇa; purification is achieved through a graded, disciplined austerity—hot water, then hot milk, then complete fasting—emphasizing self-restraint and restoration of ritual fitness.
In Śānti Parva’s dharma instruction, Bhīṣma lays down a specific expiatory procedure (prāyaścitta) for a brāhmaṇa who has encountered the odor of alcohol, prescribing a nine-day regimen culminating in a three-day fast to regain purity.