Shloka 12
Tapas as the Root of Attainment (तपः—साधनमूलप्रशंसा)
Devanagari script
तव शाखा महाशाख स्कन्धांश्व विपुलांस्तथा । न वै प्रभग्नान् पश्यामि मारुतेन कथंचन,“महान् शाखाओंसे सुशोभित वनस्पते! मैं देखता हूँ कि तुम्हारी शाखाओं और मोटे तनोंको वायुदेव भी किसी तरह तोड़ नहीं सके हैं
Transliteration
tava śākhā mahāśākha skandhāṁś ca vipulāṁs tathā | na vai prabhagnān paśyāmi mārutena kathaṁcana ||
Translation
Bhīṣma sprach: „O großer Baum, geschmückt mit mächtigen Ästen! Ich sehe weder deine Äste noch deine breiten Stämme irgendwie gebrochen—nicht einmal vom Windgott. Deine Standhaftigkeit angesichts der Gewalt ist ein Zeichen innerer Stärke: Was in Festigkeit und rechter Ordnung verwurzelt ist, gibt dem Aufruhr nicht leicht nach.“
Word by Word
तवof you/your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
शाखाःbranches
शाखाः:
Karta
TypeNoun
Rootशाखा
FormFeminine, Nominative, Plural
महाशाखO great-branched one
महाशाख:
Sambodhana
TypeNoun (vocative address)
Rootमहाशाख
FormMasculine, Vocative, Singular
स्कन्धान्trunks/stems
स्कन्धान्:
Karma
TypeNoun
Rootस्कन्ध
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विपुलान्broad/large
विपुलान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविपुल
FormMasculine, Accusative, Plural
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
वैindeed/for sure
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
प्रभग्नान्broken/shattered
प्रभग्नान्:
Karma
TypeAdjective (PPP used substantively)
Rootप्र-भज् (भक्त/भग्न as past passive participle stem)
FormMasculine, Accusative, Plural
पश्यामिI see
पश्यामि:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
मारुतेनby the wind
मारुतेन:
Karana
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Instrumental, Singular
कथंचनin any way/at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
Bhishma (Bhīṣma)T
Tree (vanaspati)W
Wind-god (Māruta/Vāyu)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes