Shloka 51
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
अनिर्वेद: सदा कार्यों निर्वेदाद्धि कुतः सुखम् । प्रयत्नात् प्राप्यते हार्थ: कस्माद् गच्छथ निर्दयम्,खेद और शिथिलताको कभी अपने मनमें स्थान नहीं देना चाहिये। खेद होनेपर कहाँसे सुख प्राप्त हो सकता है। प्रयत्नसे ही अभिलषित अर्थकी प्राप्ति होती है; अतः तुमलोग इस बालककी रक्षाका प्रयत्न छोड़कर निर्दयतापूर्वक कहाँ चले जा रहे हो?
jambuka uvāca | anirvedaḥ sadā kāryo nirvedād dhi kutaḥ sukham | prayatnāt prāpyate hy arthaḥ kasmād gacchatha nirdayam ||
Jambuka sprach: „Stets soll man Beharrlichkeit pflegen und der Mutlosigkeit keinen Raum geben; denn wie könnte aus Niedergeschlagenheit Glück erwachsen? Begehrte Ziele werden nur durch Anstrengung erreicht. Warum also geht ihr fort—grausam—und gebt euren Versuch auf, dieses Kind zu schützen?“
जम्बुक उवाच
Educational Q&A
Do not give mental space to dejection; happiness and success arise from sustained effort. Ethically, one must not abandon compassionate duty—especially the protection of a vulnerable child—out of fatigue or discouragement.
Jambuka rebukes a group who are withdrawing from the effort to safeguard a child. He urges them to persist, arguing that goals are achieved only through exertion and that leaving the child unprotected is an act of cruelty.