Shloka 42

Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)

Devanagari script

पूजन्युवाच वैरं पञ्चसमुत्थानं तच्च बुध्यन्ति पण्डिता: । स्त्रीकृतं वास्तुजं वाग्ज॑ं ससापत्नापराधजम्‌,पूजनी बोली--राजन्‌! वैर पाँच कारणोंसे हुआ करता है; इस बातको दिद्दान्‌ पुरुष अच्छी तरह जानते हैं। १. स्त्रीके लिये, २. घर और जमीनके लिये, ३. कठोर वाणीके कारण, ४. जातिगत द्वेषके कारण और ५. किसी समय किये हुए अपराधके कारण

Transliteration

pūjanī uvāca: vairaṁ pañcasamutthānaṁ tac ca budhyanti paṇḍitāḥ | strīkṛtaṁ vāstujaṁ vāgjaṁ sasāpatnāparādhajam ||

Translation

Pūjanī sprach: „O König, Feindschaft entspringt aus fünf Quellen—so erkennen es die Weisen klar. Sie entsteht (1) aus einer Frau (Rivalität um eine Frau), (2) aus Haus, Land oder Besitz, (3) aus harten, verletzenden Worten, (4) aus einem Vergehen im Zusammenhang mit einer Mitfrau (Rivalität in einem polygynen Haushalt) und (5) aus früherem Unrecht.“

Word by Word

• [{'term': 'vairaṁ', 'definition': 'enmity, hostility, feud'}, {'term': 'pañca-samutthānam', 'definition': 'having five origins

• arising from five causes'}, {'term': 'budhyanti', 'definition': 'understand, discern'}, {'term': 'paṇḍitāḥ', 'definition': 'the wise, learned persons'}, {'term': 'strīkṛtam', 'definition': 'caused by a woman

• arising from desire/competition involving a woman'}, {'term': 'vāstujam', 'definition': 'arising from vāstu: dwelling, house, land, property'}, {'term': 'vāgjam', 'definition': 'born of speech

• caused by words (especially harsh/insulting speech)'}, {'term': 'sasāpatnāparādhajam', 'definition': 'arising from an offense involving a co-wife (sapatnī)

• born of rivalry/resentment among co-wives'}, {'term': 'rājan', 'definition': 'O King (vocative address)'}]

Speaker

ब्रह्मदत्त उवाच

Characters & Entities

• Pūjanī
• King (Rājan)