Shloka 7
Āśā-prabhava (आशाप्रभव) — On the Rise and Power of Hope/Expectation
Sumitra Itihāsa Begins
भीष्मजीने कहा--दूसरोंको मान देनेवाले महाराज! भरतनन्दन! पहले इन्द्रप्रस्थमें (राजसूययज्ञके समय) भाइयोंसहित तुम्हारी वैसी अदभुत श्री-सम्पत्ति, वह परम उत्तम सभा और समृद्धि देखकर संतप्त हुए दुर्योधनने कौरवसभामें बैठकर पिता धृतराष्ट्रसे अपनी गहरी चिन्ता प्रकट की--सारी मनोव्यथा कह सुनायी। उसने सभामें जो बातें कही थीं, वह सब सुनो ।। श्र॒ुत्वा हि धृतराष्ट्रश्न दुर्योधनवचस्तदा । अब्रवीत् कर्णसहितं दुर्योधनमिदं वच:,उस समय धृतराष्ट्रने दुर्योधनकी बात सुनकर कर्णसहित उससे इस प्रकार कहा
bhīṣma uvāca—parān mānayitā rājan bharatanandana! pūrvam indraprasthe rājasūyayajñasamaye bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ tava tādṛśīm adbhutāṃ śrī-sampattiṃ, sā parama-uttamā sabhāṃ ca samṛddhiṃ ca dṛṣṭvā santapto duryodhanaḥ kaurava-sabhāyāṃ niṣaṇṇaḥ pituḥ dhṛtarāṣṭrasya gāḍhāṃ cintāṃ prakaṭayām āsa—sarvāṃ manovyathāṃ kathayām āsa. sabhāyāṃ sa yad avadat tat sarvaṃ śṛṇu. śrutvā hi dhṛtarāṣṭro duryodhana-vacas tadā, abravīt karṇa-sahitaṃ duryodhanam idaṃ vacaḥ.
Bhishma sprach: „O König, der andere ehrt, o Freude des Bharata-Geschlechts! Einst, in Indraprastha zur Zeit des Rajasuya-Opfers, wurde Duryodhana innerlich versengt, als er deinen erstaunlichen königlichen Glanz mit deinen Brüdern sah — deine erhabenste Versammlungshalle und deinen Wohlstand. Im Kuru-Hof sitzend, offenbarte er seinem Vater Dhritarashtra seine tiefe Sorge und legte die ganze Qual seines Geistes bloß. Nun höre alles, was er in jener Versammlung sagte. Denn damals, nachdem Dhritarashtra Duryodhanas Worte vernommen hatte, redete er Duryodhana — zusammen mit Karna — wie folgt an.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how envy and wounded pride arise from comparing oneself to another’s prosperity, and how such inner agitation—if indulged—spills into public counsel and political decisions, becoming a seed of wider conflict. It implicitly commends the opposite disposition: honoring others and remaining steady amid others’ success.
Bhishma frames a flashback: after seeing the Pandavas’ grandeur at Indraprastha during the Rajasuya, Duryodhana becomes distressed and, in the Kuru court, confides his anxiety to Dhritarashtra. Dhritarashtra then responds to Duryodhana in the presence of Karna.