Shloka 10
मयूरवद्राजधर्मः (Mayūra-vat Rāja-dharma) — The Peacock-Model of Protective Kingship
न्यग्भूतास्तत्परा: शान्ताश्वौक्षा: प्रकृतिजै: शुभा: । स्वस्थानानपक्ुष्टा ये ते स्यू राज्ञां बहिश्वचरा:,जो विनीत, कार्यपरायण, शान्तस्वभाव, चतुर, स्वाभाविक शुभ गुणोंसे सम्पन्न तथा अपने-अपने पदपर निन्दासे रहित हों, वे ही राजाओंके बाह्य सेवक होने योग्य हैं
nyagbhūtās tatparāḥ śāntāś caukṣāḥ prakṛtijaiḥ śubhāḥ | svasthānān apakuṣṭā ye te syū rājñāṃ bahiścarāḥ ||
Bhishma sprach: „Wer demütig ist, der Pflicht ergeben, von ruhigem Wesen, urteilsstark und tüchtig; von Natur mit glückverheißenden Eigenschaften begabt und in seinem eigenen Amt ohne Tadel—nur solche sind geeignet, Königen als äußere Diener und Beauftragte zu dienen.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that those entrusted with a king’s external service or agency must be humble, duty-focused, calm, discerning, naturally virtuous, and of spotless reputation in their own office; moral character and competence are prerequisites for proximity to royal power.
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on righteous governance. Here he specifies the qualities required for outward-facing royal attendants/agents, emphasizing disciplined temperament and blameless conduct as safeguards for the kingdom.