Shloka 20

Devanagari script

अध्र॒वा सर्वमत्येंषु श्रीरुपालक्ष्यते भृशम्‌ भवतो व्यसन दृष्टवा शक्रविस्पर्थधिनो भूशम्‌,“तुम तो अपनी साम्राज्य-लक्ष्मीके द्वारा इन्द्रकी समानता करनेवाले थे। आज तुमपर भी यह संकट आया हुआ देखकर निश्चय हो गया कि किसी भी मनुष्यकी सम्पत्ति सदा स्थिर नहीं देखी जा सकती”

Transliteration

adhruvā sarvamartyeṣu śrīr upalakṣyate bhṛśam | bhavato vyasanaṃ dṛṣṭvā śakra-vispartha-dhīno bhūśam ||

Translation

Sañjaya sprach: „Unter allen Sterblichen zeigt sich deutlich, dass Wohlstand unbeständig ist. Wenn man das Unheil sieht, das dich getroffen hat—obwohl du ein König warst, dessen königliches Glück dich Indra gleichkommen ließ—wird gewiss, dass kein menschlicher Reichtum als dauerhaft sicher gelten kann.“

Word by Word

• अध्रुवा: unstable, impermanent
• अध्रुवा: Karta
• Type: Adjective
• Root: अध्रुव
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• मनुष्येषु: among men / in humans
• मनुष्येषु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मनुष्य
• Form: Masculine, Locative, Plural

• श्रीः: fortune, prosperity
• श्रीः: Karta
• Type: Noun
• Root: श्री
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• उपलक्ष्यते: is perceived/observed
• Type: Verb
• Root: उप-लक्ष्
• Form: Present, 3rd, Singular, Atmanepada, Passive/Impersonal (middle usage)

• भृशम्: greatly, exceedingly
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम्

• भवतः: of you
• Type: Pronoun
• Root: भवत्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• व्यसनम्: calamity, misfortune
• व्यसनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: व्यसन
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Absolutive (त्वा), Active

• शक्र: of Indra
• Type: Noun
• Root: शक्र
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• विस्पर्धिनः: rivaling, competing with
• विस्पर्धिनः: Karta
• Type: Adjective
• Root: विस्पर्धिन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• भूशम्: kings, lords of the earth
• भूशम्: Karta
• Type: Noun
• Root: भूश
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Śakra (Indra)
• Śrī (Lakṣmī/royal fortune)
• Bhūśa/Bhū-īśa (the king addressed)