Shloka 2
गदायुद्ध-समारम्भः
Commencement of the Mace-Duel Proceedings
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! सात्वतवंशी बलरामजी कुरुक्षेत्रका दर्शन कर वहाँ बहुत-सा धन दान करके उस स्थानसे एक महान् एवं दिव्य आश्रममें गये ।। मधूकाम्रवणोपेतं प्लक्षन्यग्रोधसंकुलम् । चिरबिल्वयुतं पुण्यं पनसार्जुनसंकुलम्,महुआ और आमके वन उस आश्रमकी शोभा बढ़ा रहे थे। पाकड़ और बरगदके वृक्ष वहाँ अपनी छाया फैला रहे थे। चिलबिल, कटहल और अर्जुन (समूह)-के पेड़ चारों ओर भरे हुए थे। पुण्यदायक लक्षणोंसे युक्त उस पुण्यमय श्रेष्ठ आश्रमका दर्शन करके यादवश्रेष्ठ बलरामजीने उन समस्त ऋषियोंसे पूछा कि “यह सुन्दर आश्रम किसका है?”
vaiśampāyana uvāca— janamejaya! sātvata-vaṁśī balarāmaḥ kurukṣetrasya darśanaṁ kṛtvā tatra bahu dhanaṁ dattvā tasmāt sthānāt mahān divya āśramaṁ jagāma. madhūkāmra-vanopetaṁ plakṣa-nyagrodha-saṅkulaṁ cirabilva-yutaṁ puṇyaṁ panasārjuna-saṅkulam. taṁ puṇya-śreṣṭham āśramaṁ dṛṣṭvā yādava-śreṣṭho balarāmaḥ sarvān ṛṣīn apṛcchat— ‘asya sundarasya āśramasya kaḥ svāmī?’
Vaiśampāyana sprach: „O Janamejaya, Balarāma aus dem Geschlecht der Sātvatas verließ, nachdem er Kurukṣetra geschaut und dort reichen Besitz verschenkt hatte, jenen Ort und begab sich zu einem großen, göttlichen Āśrama. Haine von Madhūka- und Mangobäumen schmückten ihn; dicht standen dort Plakṣa- und Nyagrodha-Bäume; alte Bilva-Bäume zierten ihn; und ringsum wuchsen Jackfrucht- und Arjuna-Bäume — ein glückverheißender, verdienstspendender Rückzugsort. Als Balarāma, der Vornehmste unter den Yādavas, diesen heiligen und vortrefflichen Āśrama erblickte, fragte er alle Weisen: ‘Wem gehört diese schöne Einsiedelei?’“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds dharmic conduct after encountering a charged sacred site: pilgrimage (darśana) is paired with dāna, and the movement from battlefield-space to āśrama-space suggests a turn toward purification, restraint, and seeking guidance from sages.
Vaiśampāyana narrates that Balarāma visits Kurukṣetra, gives abundant gifts, then proceeds to a splendid, holy hermitage rich with sacred trees. On seeing it, he asks the assembled sages whose āśrama it is.