Shloka 45
Vṛddha-kanyā-carita and Balarāma’s Kurukṣetra Inquiry (वृद्धकन्या-चरितम् / कुरुक्षेत्रफल-प्रश्नः)
स्वाध्यायममरप्रख्यं कुर्वाणं विजने वने । फिर वहाँसे जाकर उन्होंने सब महर्षियोंको बताया कि “देवताओंके समान अत्यन्त कान्तिमान् एक सारस्वत मुनि हैं, जो निर्जन वनमें रहकर सदा स्वाध्याय करते हैं” ।। ततः सर्वे समाजम्मुस्तत्र राजन् महर्षय:
svādhyāyam amaraprakhyaṃ kurvāṇaṃ vijane vane | tataḥ sarve samājamus tatra rājan maharṣayaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: „Es gibt einen Weisen aus der Linie der Sarasvatī, strahlend wie die Götter, der in einem einsamen Wald wohnt und unablässig svādhyāya (Selbstrezitation und heiliges Studium) betreibt.“ Als sie diesen Bericht hörten, o König, versammelten sich alle großen Rishis dort—angezogen von Ehrfurcht vor dem Wissen und von der stillen Macht disziplinierter Askese (tapas).
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights svādhyāya—disciplined sacred study—as a source of inner radiance and spiritual authority. Godlike brilliance is presented not as mere birthright but as the fruit of sustained practice in solitude, suggesting that learning and self-discipline are central supports of dharma.
A report is given about a Sārasvata sage living in a deserted forest, continually engaged in svādhyāya. On hearing of him, the assembled great seers proceed to gather there, indicating collective respect for a powerful ascetic-scholar and setting up a meeting or consultation around him.