Shloka 40
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
चक्रानुचक्रौ बलिनौ मेघचक्रौ बलोत्कटौ । ददौ त्वष्टा महामायौ स्कन्दायानुचरावुभौ,रुद्रर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यां च वृतः प्रभु: । महापराक्रमी इन्द्र और विष्णु, सूर्य और चन्द्रमा, धाता और विधाता, वायु और अग्नि, पूषा, भग, अर्यमा, अंश, विवस्वान्ू, मित्र और वरुणके साथ बुद्धिमान् रुद्रदेव, एकादश रुद्रणण, आठ वसु, बारह आदित्य और दोनों अश्विनीकुमार--ये सब-के-सब प्रभावशाली कुमार कार्तिकेयको घेरकर खड़े हुए प्रजापति त्वष्टाने बलवान, बलोन्मत्त, महामायावी और मेघचक्रधारी चक्र और अनुचक्र नामक दो अनुचर स्कन्दकी सेवामें उपस्थित किये
cakrānucakrau balinau meghacakrau balotkaṭau | dadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānucarāv ubhau ||
Vaiśampāyana sprach: Tvaṣṭṛ, der Prajāpati, stellte Skanda zwei Gefolgsleute zur Seite, Cakra und Anucakra—beide mächtig, wild an Kraft, mit großer Zaubermacht begabt und Wolken-gleichen Scheiben bewaffnet. Im weiteren Bild stehen Rudra samt den Rudras, den Vasus, den Ādityas und den beiden Aśvins versammelt um den machtvollen Kumāra Kārttikeya und bekräftigen seine göttliche Autorität sowie die geordnete Hierarchie des Dienstes, die kosmische wie kriegerische Führung trägt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic order through rightful service: even immense power is framed as disciplined attendance upon a legitimate leader (Skanda). Authority is strengthened when roles—leadership and service—are harmonized within a larger cosmic community.
Vaiśampāyana narrates that Prajāpati Tvaṣṭṛ assigns two formidable, magically endowed attendants—Cakra and Anucakra—to Skanda. The surrounding context depicts major deities assembled around Kārttikeya, emphasizing his exalted status and the divine endorsement of his retinue.