Shloka 15
Saptasārasvata-tīrtha-prasaṅgaḥ | The Saptasārasvata Pilgrimage Account and the Maṅkaṇaka Narrative
कालज्ञानगतिश्ैव ज्योतिषां च व्यतिक्रम: । उत्पाता दारुणाश्वैव शुभाश्न जनमेजय,जनमेजय! वहाँ तपस्यासे पवित्र अन्तःकरणवाले महात्मा वृद्ध गर्गने सरस्वतीके उस शुभ तीर्थमें कालका ज्ञान, कालकी गति, ग्रहों और नक्षत्रोंक उलट-फेर, दारुण उत्पात तथा शुभ लक्षण--इन सभी बातोंकी जानकारी प्राप्त कर ली थी। उन्हींके नामसे वह तीर्थ गर्गस्रोत कहलाता है
kālajñānagatiś caiva jyotiṣāṃ ca vyatikramaḥ | utpātā dāruṇāś caiva śubhāś ca janamejaya ||
Vaiśampāyana sprach: „O Janamejaya, dort (an jener heiligen Furt der Sarasvatī) gelangte der große Weise, der betagte Garga—dessen Inneres durch Askese geläutert war—zur Kenntnis all dieser Dinge: des Wissens um die Zeit (Kāla) und ihren Lauf, der unregelmäßigen Bewegungen der Himmelslichter, schrecklicher Vorzeichen und auch glückverheißender Zeichen. Jener heilige Ort wurde nach ihm ‘Gargasrota’ genannt.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Austerity and inner purity are presented as foundations for higher discernment: the sage Garga, purified by tapas, gains insight into Kāla (Time) and the reading of auspicious and inauspicious signs, implying that moral-spiritual discipline supports clear perception of cosmic order.
In the tīrtha-context on the Sarasvatī, the narrator explains that the aged sage Garga acquired knowledge of Time’s course, astral irregularities, and omens at that sacred place; the site becomes known as Gargasrota, linking sacred geography with remembered sage-activity and foreshadowing events through portents.