Shloka 2
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
Devanagari script
तानर्जुन: प्रत्यगृह्ञात् सहदेवजये धृतः । भीमसेनश्व तेजस्वी क्रुद्धाशीविषदर्शन:,उस समय सहदेवकी विजयको सुरक्षित रखनेका दृढ़ निश्चय लेकर अर्जुनने उन समस्त सैनिकोंको आगे बढ़नेसे रोका। उनके साथ तेजस्वी भीमसेन भी थे, जो कुपित हुए विषधर सर्पके समान दिखायी देते थे
Translation
Da hielt Arjuna, fest entschlossen, Sahadevas Sieg zu sichern, jene ganze Schar von Kriegern vom Vorrücken ab. An seiner Seite stand der strahlende Bhīmasena, der im Zorn einem giftigen Schlangenwesen glich.
Word by Word
तान्them (those)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्यगृह्णात्held back, restrained
प्रत्यगृह्णात्:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
सहदेवजयेin/with regard to Sahadeva's victory
सहदेवजये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसहदेवजय
FormMasculine, Locative, Singular
धृतःresolved, determined (lit. held/firm)
धृतः:
TypeAdjective
Rootधृ (धृत)
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेजस्वीsplendid, radiant, powerful
तेजस्वी:
TypeAdjective
Rootतेजस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रुद्धangered
क्रुद्ध:
TypeAdjective
Rootक्रुध् (क्रुद्ध)
FormMasculine, Nominative, Singular
आशीविषदर्शनःhaving the appearance of a venomous serpent
आशीविषदर्शनः:
TypeAdjective
Rootआशीविषदर्शन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes