Shloka 34
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
रुधिराप्लुतसर्वाड्रो नन्दयन् पाण्डवान् युधि । सहदेवके हाथसे मारा गया उलूक युद्धमें पाण्डवोंको आनन्दित करता हुआ रथसे पृथ्वीपर गिर पड़ा। उस समय उसके सारे अंग खूनसे लथपथ हो गये थे ।। ३३ $ ।। पुत्र तु निहतं दृष्टवा शकुनिस्तत्र भारत,भारत! अपने पुत्रको मारा गया देख वहाँ शकुनिका गला भर आया। वह लंबी साँस खींचकर विदुरजीकी बातोंको याद करने लगा। अपनी आँखोंमें आँसू भरकर उच्छवास लेता हुआ दो घड़ीतक चिन्तामें डूबा रहा
rudhirāpluta-sarvāṅgo nandayan pāṇḍavān yudhi | sahadevena hataḥ śatruḥ pṛthivyāṃ rathato 'patat ||
Sañjaya sprach: Sein ganzer Leib war von Blut getränkt; er stürzte vom Wagen auf die Erde—von Sahadeva erschlagen—und doch brachte sein Tod in eben diesem Augenblick den Pāṇḍavas auf dem Schlachtfeld Freude. Als Śakuni dort seinen Sohn gefallen sah, überkam ihn tiefer Schmerz; er holte lang Atem, erinnerte sich an Viduras frühere Mahnung und blieb, die Augen voller Tränen, lange in sorgenvollen Gedanken versunken.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the moral weight of choices in war: violent deeds culminate in inevitable consequences, and even the instigator’s family must face grief. It also underscores the value of wise counsel—Vidura’s warnings return to Śakuni’s mind when the results of adharma become unavoidable.
Ulūka, Śakuni’s son, is slain by Sahadeva and falls from his chariot, his body covered in blood. The Pāṇḍavas are heartened by this. Śakuni, seeing his son dead, is shaken with sorrow and, sighing deeply, remembers Vidura’s earlier advice and remains lost in troubled reflection.