Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Aśvatthāmā’s Stuti of Rudra and Śiva’s Empowerment (सौप्तिकपर्व, अध्याय ७)

परं परेभ्य: परम॑ परं यस्मान्न विद्यते । इष्वस्त्रोत्तमभर्तारें दिगन्तं देशरक्षिणम्‌

paraṁ parebhyaḥ paramaṁ paraṁ yasmān na vidyate | iṣv-astrottama-bhartāraṁ dig-antaṁ deśa-rakṣiṇam | pūrva-kāle me āp kī stuti kī gaī hai, bhaviṣya meṁ bhī āp stuti-ke yogya bane raheṁge aur vartamāna-kāla meṁ bhī āp kī stuti kī jātī hai | āp kā koī bhī saṅkalpa yā prayatna vyartha nahīṁ hotā | āp vyāghra-carma-maya vastra dhāraṇa karate haiṁ, lohita-varṇa aura nīla-kaṇṭha haiṁ | āp ke vega ko sahan karanā asambhava hai aura āp ko rokanā sarvathā kaṭhina hai | āp śuddha-svarūpa brahma haiṁ | āp ne hī brahmā-jī kī sṛṣṭi kī hai | āp brahmacārī, vrata-dhārī tathā tapo-niṣṭha haiṁ, āp kā kahīṁ anta nahīṁ hai | āp tapasvī janoṁ ke āśraya, bahut-se rūpa dhāraṇa karane-vāle tathā gaṇapati haiṁ | āp ke tīn netra haiṁ | apane pārṣadoṁ ko āp bahut priya haiṁ | dhanādhyakṣa kubera sadā āp kā mukha nihārā karate haiṁ | āp gaurāṅginī girirāja-nandinī ke hṛdaya-vallabha haiṁ | kumāra kārtikeya ke pitā bhī āp hī haiṁ | āp kā varṇa piṅgala hai | vṛṣabha āp kā śreṣṭha vāhana hai | āp atyanta sūkṣma vastra dhāraṇa karane-vāle aura atyanta ugra haiṁ | umā-devī ko vibhūṣita karane meṁ tatpara rahate haiṁ | brahmā ādi devatāoṁ se śreṣṭha aura parātpara haiṁ | āp se śreṣṭha dūsarā koī nahīṁ hai | āp uttama dhanuṣ dhāraṇa karane-vāle, diganta-vyāpī tathā saba deśoṁ ke rakṣaka haiṁ | āp ke śrī-aṅgoṁ meṁ suvarṇa-maya kavaca śobhā pāta hai | āp kā svarūpa divya hai tathā āp candramaya mukuṭa se vibhūṣita hote haiṁ | maiṁ apane citta ko pūrṇataḥ ekāgra karke āp parameśvara kī śaraṇa meṁ ātā hūṁ

Sañjaya sprach: „Du bist das Höchste über allem Höchsten — nichts wird als höher erkannt als du. Du bist der Herr der erlesensten Wurfwaffen, bis an die Enden der Himmelsrichtungen allgegenwärtig, und der Beschützer jedes Landes.“

परम्supreme (as object/goal)
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
परेभ्यःthan the others/superiors
परेभ्यः:
Apadana
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine/Neuter, Ablative, Plural
परम्the supreme
परम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
परम्supreme
परम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
यस्मात्from whom/than whom
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Active (intransitive: 'exists')
इष्वस्त्रोत्तमभर्तारम्the bearer/master of the best missile-weapons
इष्वस्त्रोत्तमभर्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootइषु-अस्त्र-उत्तम-भर्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
दिगन्तम्pervading the horizons/quarters
दिगन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिगन्त
FormMasculine, Accusative, Singular
देशरक्षिणम्protector of the lands/countries
देशरक्षिणम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेश-रक्षिन्
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śiva (implied by epithets: Nīlakaṇṭha, Trinetra, tiger-skin, bull-mount)
B
Brahmā
K
Kubera
U
Umā / Pārvatī (Girirājanandinī, Gaurāṅgī)
K
Kumāra Kārttikeya (Skanda)
B
Bull (Vṛṣabha/Nandin)
B
Bow (Dhanuṣ)
G
Golden armor (Suvarṇamaya kavaca)
M
Moon-crest/crown (Candramaya mukuṭa)

Educational Q&A

The verse frames ethical refuge in the Supreme: true power is not mere martial force but the unfailing divine will grounded in purity (Brahman), austerity, and protection of the world. Praise becomes a form of surrender, acknowledging a higher moral and cosmic order beyond human conflict.

Sañjaya recites an extended hymn describing Śiva through iconic epithets (blue-throat, three-eyed, tiger-skin, bull-mount) and relationships (Umā, Kārttikeya, Kubera), culminating in an explicit act of taking refuge—setting a devotional and cosmic backdrop within the grim aftermath context of the Sauptika Parva.