Shloka 11
Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
Devanagari script
उत्थानं च मनुष्याणां दक्षाणां दैववर्जितम् । अफल दृश्यते लोके सम्यगप्युपपादितम्,चतुर मनुष्योंद्वारा अच्छी तरह सम्पादित किया हुआ पुरुषार्थ भी यदि दैवके सहयोगसे वंचित है तो वह संसारमें निष्फल होता दिखायी देता है
Transliteration
utthānaṃ ca manuṣyāṇāṃ dakṣāṇāṃ daivavarjitam | aphalaṃ dṛśyate loke samyag apy upapāditam ||
Translation
Kṛpa sprach: Selbst das tatkräftige Streben fähiger Menschen wird, wenn ihm die Stütze des Schicksals (दैव) fehlt, in dieser Welt als fruchtlos sichtbar—obwohl es mit voller Sorgfalt und Tüchtigkeit ausgeführt wurde.
Word by Word
उत्थानम्effort, enterprise
उत्थानम्:
Karta
TypeNoun
Rootउत्थान
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मनुष्याणाम्of men
मनुष्याणाम्:
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Plural
दक्षाणाम्of the capable/skillful
दक्षाणाम्:
TypeAdjective
Rootदक्ष
FormMasculine, Genitive, Plural
दैववर्जितम्devoid of fate/divine support
दैववर्जितम्:
TypeAdjective
Rootदैव-वर्जित
FormNeuter, Nominative, Singular
अफलम्fruitless
अफलम्:
TypeAdjective
Rootअ-फल
FormNeuter, Nominative, Singular
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Atmanepada (Passive sense), Third, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
सम्यक्properly, well
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
अपिeven
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उपपादितम्accomplished, carried out
उपपादितम्:
TypeAdjective
Rootउप-√पद् (उपपादयति) → उपपादित
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
कृप उवाच
Characters & Entities
K
KṛpaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes