Shloka 1
अपने-आप बछ। अर: (अनुद्यूतपर्व) चतु:सप्ततितमो< ध्याय: दुर्योधनका धृतराष्ट्रसे अर्जुनकी वीरता बतलाकर पुनः द्यूतक्रीड़ाके लिये पाण्डवोंको बुलानेका अनुरोध और उनकी स्वीकृति जनमेजय उवाच अनुज्ञातांस्तान् विदित्वा सरत्नधनसंचयान् । पाण्डवान् धार्तराष्ट्राणां कथमासीन्मनस्तदा,जनमेजयने पूछा--ब्रह्मन! जब कौरवोंको यह मालूम हुआ कि पाण्डवोंको रथ और धनके संग्रहसहित खाण्डवप्रस्थ जानेकी आज्ञा मिल गयी, तब उनके मनकी अवस्था कैसी हुई?
janamejaya uvāca | anujñātāṁs tān viditvā sa-ratna-dhana-saṁcayān | pāṇḍavān dhārtarāṣṭrāṇāṁ katham āsīn manas tadā ||
Janamejaya sprach: „O Brāhmaṇa, als die Söhne Dhṛtarāṣṭras erfuhren, dass den Pāṇḍavas erlaubt worden war aufzubrechen—mit all ihrem gesammelten Reichtum, Juwelen und Vorräten—, wie war damals der Zustand ihrer Herzen und Gedanken?“
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical danger of envy and possessiveness in political life: when rivals prosper or regain standing, the untrained mind tends toward agitation, resentment, and schemes—setting the stage for adharma-driven decisions.
Janamejaya asks the narrator to describe the Kauravas’ mental reaction after learning that the Pāṇḍavas have been permitted to go to Khāṇḍavaprastha with chariots and accumulated wealth—an inquiry that leads into the renewed push toward another dice-game.