Shloka 4
अध्याय ६४ — सभामध्ये क्रोध-निवारणम्
Restraint of wrath in the royal assembly
जित्वा शत्रून्ू फलमाप्तं महद् वै मास्मान् क्षत्त: परुषाणीह वोच: । द्विषद्धिस्त्वं सम्प्रयोगाभिनन्दी मुहुर्देषं यासि नः सम्प्रयोगात्,हमने शत्रुओंको जीतकर (धनरूप) महान् फल प्राप्त किया है। विदुर! तुम हमसे यहाँ कटु वचन न बोलो। तुम शत्रुओंके साथ मेल करके प्रसन्न हो रहे हो और हमारे साथ मेल करके भी अब (हमारे शत्रुओंकी प्रशंसा करके) हमलोगोंके बारंबार द्वेषके पात्र बन रहे हो
jitvā śatrūn phalam āptaṁ mahad vai māsmān kṣattaḥ paruṣāṇīha vocaḥ | dviṣadbhiḥ tvaṁ samprayogābhinandī muhur dveṣaṁ yāsi naḥ samprayogāt ||
Duryodhana sagte: „Nachdem wir unsere Feinde besiegt haben, haben wir einen großen Lohn errungen. Vidura, sprich hier nicht in harten Worten zu uns. Du scheinst Gefallen daran zu finden, dich mit unseren Gegnern zu verbinden; und selbst wenn du bei uns bist, machst du dich—indem du unsere Feinde lobst—immer wieder zum Ziel unseres Grolls.“
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how pride after success makes a ruler hostile to honest counsel. Duryodhana treats ethical warning as personal insult, showing the danger of rejecting well-wishing advice and mistaking truth-telling for disloyalty.
In the royal assembly context, Duryodhana addresses Vidura and rebukes him for speaking sharply. He accuses Vidura of favoring their enemies and claims that Vidura’s praise of opponents repeatedly makes him an object of the Kauravas’ resentment.